afdrukken

Relatie en gezin

Huwelijk en geregistreerd partnerschap

Voorheen werden als u trouwde al uw bezittingen én schulden op grond van de wet automatisch van u beiden (algehele gemeenschap van goederen). Sinds 1 januari 2018 is dit anders. Bezittingen en schulden die voor het huwelijk privé zijn, blijven privé. Ook schenkingen en erfenissen die u tijdens het huwelijk verkrijgt vallen in beginsel buiten de gemeenschap. Wel in de gemeenschap vallen de bezittingen en schulden die u gezamenlijk heeft vóór het huwelijk en alle bezittingen en schulden die u (alleen of samen) verkrijgt ná het sluiten van het huwelijk (beperkte gemeenschap van goederen). Het is wel opletten met het nieuwe stelsel. Wanneer u bijvoorbeeld gezamenlijk voorhuwelijks vermogen heeft dat u in ongelijke verhouding heeft aangekocht (bijvoorbeeld in de verhouding 60-40), vallen deze goederen namelijk automatisch in de gemeenschap en worden daarmee 50-50 eigendom. Ook in het geval u eigen middelen heeft aangewend voor de aanschaf van (bijvoorbeeld) de aan u samen toebehorende eigen woning, verliest u mogelijk een deel van uw vordering op de ander. Een ander gevolg van de nieuwe wet is dat de partner die een eigen bedrijf heeft verplicht is om in verband daarmee een redelijke vergoeding te betalen aan de gemeenschap.

Als u wilt afwijken van het wettelijk stelsel, kunt u huwelijkse voorwaarden laten opstellen. Met huwelijkse voorwaarden kunt u onder meer:

  • Uw toekomstige bedrijf privé houden en uitsluiten dat u een redelijke vergoeding moet betalen aan de gemeenschap.
  • Uw eigen vermogen (zoals bezittingen die u al voor het huwelijk had of schenkingen/erfenissen) gemeenschappelijk maken (voor zover dit is toegestaan door de schenker/erflater).
  • Regelen wie, en in welke verhouding, de kosten voor het huis en het huishouden betaalt.
  • Het inkomen en vermogen dat u met elkaar wilt delen vastleggen.
  • De afwikkeling van het huwelijk bij echtscheiding en overlijden regelen.
  • Aanspraken op pensioen en andere oudedagsvoorzieningen vastleggen.


Let op: huwelijkse voorwaarden dienen vóór uw trouwdag getekend te worden.

Een geregistreerd partnerschap is bijna hetzelfde als een huwelijk. Voor een geregistreerd partnerschap geldt hetzelfde als hiervoor bij het huwelijk staat vermeld. De huwelijkse voorwaarden worden dan partnerschapsvoorwaarden genoemd.

Let op: een geregistreerd partnerschap is iets anders dan een samenlevingscontract.

 

Meer informatie

Voor meer informatie over huwelijk en geregistreerd partnerschap verwijzen wij u naar de website www.notaris.nl. Klik op de link voor de brochure ‘Samen verder’ of de video’s ‘Trouwen’ en ‘Geregistreerd partnerschap’.

·        Uw toekomstige bedrijf privé houden en uitsluiten dat u een redelijke vergoeding moet betalen aan de gemeenschap.

·        Uw eigen vermogen (zoals bezittingen die u al voor het huwelijk had of schenkingen/erfenissen) gemeenschappelijk maken (voor zover dit is toegestaan door schenker/erflater).

·        Regelen wie, en in welke verhouding, de kosten voor het huis en het huishouden betaalt.

·        Het inkomen en vermogen dat u met elkaar wilt delen vastleggen.

·        De afwikkeling van het huwelijk bij echtscheiding en overlijden regelen.

Aanspraken op pensioen en andere oudedagsvoorzieningen vastleggen.

Samenlevingscontract

De wet kent géén regeling als u gaat samenwonen. Uw bezittingen en schulden blijven gescheiden en u hebt geen juridische rechten en plichten ten opzichte van uw partner. Bij het einde van de samenwoning is er over en weer geen recht op partneralimentatie. Bij overlijden is er geen recht op nabestaandenpensioen. Het is daarom belangrijk hier in een samenlevingscontract met elkaar afspraken over te maken.

Met een samenlevingscontract kunt u afspraken vastleggen over:

  • De betaling van de kosten van de huishouding.
  • De gemeenschappelijke inboedel.
  • De financiering van het huis, het daarin geïnvesteerde eigen geld en de eventuele verrekening van de waardestijging of -daling.
  • De onderlinge verrekening van inkomen dat u heeft gespaard.
  • Uit elkaar gaan, bijvoorbeeld een alimentatieregeling.
  • Wat er gebeurt als een van uw beiden overlijdt; u kunt elkaar recht geven op de gemeenschappelijke bezittingen (bijvoorbeeld de woning, de inboedel en de en/of-rekening) en op het partnerpensioen.


Let op
U hebt - naast een samenlevingscontract - ook een testament nodig, als:

  • u wilt dat uw partner ook uw privébezittingen erft;
  • (één van) u kinderen heeft en u uw partner wilt beschermen tegen de aanspraken van de kinderen.

 

Meer informatie

Voor meer informatie over het samenlevingscontract verwijzen wij u naar www.notaris.nl. Klik op de link voor de brochure 'Samen verder' of de video 'Samenlevingscontract'.

Testament

Als u geen testament heeft, bepaalt de wet hoe uw nalatenschap wordt verdeeld over uw erfgenamen. Met een testament kunt u het regelen zoals u het wilt. Ook kunt u hierin de voogdij over uw kinderen goed regelen, uw erfgenamen beschermen bij een echtscheiding en vervelende fiscale gevolgen voorkomen.

De wet kent vier groepen erfgenamen:

  • Groep 1 bestaat uit uw echtgenoot/geregistreerd partner en uw kinderen.
  • Groep 2 bestaat uit uw ouders en broer(s) en/of zuster(s).
  • Groep 3 bestaat uit uw grootouders en hun afstammelingen.
  • Groep 4 bestaat uit uw overgrootouders en hun afstammelingen.

De groepen volgen elkaar op. Als in groep 1 geen erfgenamen zijn, dan gaat uw nalatenschap naar groep 2, en zo verder. Als u van de wettelijke regels wilt afwijken, is het noodzakelijk om een testament te maken.

1. Bent u getrouwd of heeft u een geregistreerd partnerschap?

Bent u getrouwd of heeft u een geregistreerd partner en heeft u geen kinderen?
Dan bent u op grond van de wet elkaars enige erfgenaam. Ook als u dit prima vindt, kan het belangrijk zijn een testament te maken. Wat gebeurt er bijvoorbeeld als u allebei komt te overlijden? En wie zorgt er dan dat uw nalatenschap netjes wordt afgewikkeld? Deze zaken kunt u vastleggen in een testament.

Bent u getrouwd of heeft u een geregistreerd partner en heeft u kinderen?
Als u geen testament laat opmaken dan geldt de zogeheten wettelijke verdeling. De langstlevende partner erft de gehele nalatenschap. Uw kinderen zijn wel erfgenaam, maar krijgen hun erfdeel in de vorm van een geldvordering op de langstlevende, een soort tegoedbon dus. Deze geldvordering kan pas worden opgeëist als de langstlevende overlijdt, failliet gaat of in de schuldsanering terechtkomt.

Hoewel in de wet de positie van de langstlevende goed is geregeld, kan het toch belangrijk zijn om een aantal zaken vast te leggen in een testament.

  • Als de langstlevende hertrouwt, kunnen de kinderen een zogeheten wilsrecht uitoefenen. Hiermee kunnen ze alsnog aanspraak maken op goederen, ter waarde van hun erfdeel. De langstlevende mag dan wel het vruchtgebruik houden van die goederen. Via een testament kunt u die wilsrechten beperken of uitbreiden.
  • Als uw echtgeno(o)t(e) de stiefouder is van uw kinderen, kunnen de kinderen al direct na het overlijden hun wilsrecht uitoefenen en de overdracht van bepaalde goederen vorderen. In een testament kunt u dit wilsrecht uitsluiten.
  • Als uw echtgeno(o)t(e) niet de ouder is van uw kinderen, is de wettelijke verdeling niet altijd de meest ideale regeling. Via een testament kunt u de wettelijke verdeling geheel uitsluiten en bijvoorbeeld een vruchtgebruiktestament maken.
  • Via een testament kunt u eigen kinderen en stiefkinderen gelijkstellen, zodat zij uiteindelijk allen evenveel erven.
  • Via een testament kunt u bepalen dat de vorderingen van de kinderen ook in andere gevallen dan overlijden opeisbaar zijn, bijvoorbeeld als de langstlevende een nieuwe relatie aangaat.


Erfbelasting

Over het erfdeel van de kinderen moet al wel belasting worden betaald, ook al krijgen de kinderen nog niets in handen. De langstlevende moet deze belasting voorschieten. Dit kan vervelend zijn als na het overlijden weinig contanten beschikbaar zijn, bijvoorbeeld omdat het vermogen in het huis zit.

TIP
Erfbelasting bij het eerste overlijden voorkomen
De erfbelasting bij het eerste overlijden zou u kunnen voorkomen door uw testament in de vorm van een tweetrapstestament te maken. Dat wil zeggen dat u de kinderen uitsluit als erfgenaam en de langstlevende tot enig erfgenaam benoemt. De kinderen treden wel op als zogeheten ‘verwachters’, zodat zij nadat ook de langstlevende is overleden wel het gehele vermogen erven. Omdat de langstlevende een grote vrijstelling voor de erfbelasting heeft (circa € 600.000,-), is er meestal bij het eerste overlijden geen erfbelasting verschuldigd.

Let op
Een tweetrapsmaking betekent uitstel van erfbelasting. Bezien over de twee overlijdens leidt de tweetrapsmaking niet altijd tot een gunstiger resultaat!

Flexibel testament
Zeker bij grotere vermogens kan het vanuit fiscaal oogpunt wenselijk zijn om een flexibel testament te maken, zodat na het overlijden nog kan worden bekeken met welke afwikkeling het meest gunstige resultaat wordt bereikt. Natuurlijk staat de verzorging van de langstlevende voorop, maar door bepaalde keuzemogelijkheden in te bouwen, kan ook fiscaal de beste regeling worden gerealiseerd.

2. Woont u samen?

Woont u samen en heeft u geen kinderen?

Als u samenwoont, erft u niet van elkaar op grond van de wet, ook al woont u al jaren samen. Als u elkaar wilt laten erven, is het dus noodzakelijk om over en weer een testament op te maken, zeker als het privébezittingen betreft. Een samenlevingscontract volstaat niet.

Woont u samen en heeft u kinderen?
De wettelijke verdeling zoals die bij gehuwden geldt, is niet op samenwoners van toepassing. Daarom is het belangrijk om een langstlevende testament te maken. Er zijn wel verschillende andere ‘juridische kapstokken’ waaraan een langstlevende testament voor samenwoners kan worden opgehangen.

3. Bent u alleenstaand?

Zonder testament bepaalt de wet wie uw erfgenamen zijn. De wettelijke regeling sluit vaak niet aan bij uw wensen. Door het maken van een testament kunt u ervoor zorgen dat uw vermogen terechtkomt bij diegenen die u wilt.

Wat kunt u nog meer regelen in een testament?

  • U kunt iemand onterven of uitsluiten, zelfs een partner of kinderen. Wel zijn er in de wet minimale voorzieningen opgenomen voor een kind (legitieme portie) en voor de partner (passende verzorging).
  • U kunt een zogeheten uitsluitingsclausule opnemen. Hiermee bereikt u dat het geërfde vermogen van de verkrijger blijft en in geval van echtscheiding niet hoeft te worden gedeeld met een ex-partner.
  • U kunt via een testament specifieke goederen of bedragen aan bepaalde personen nalaten. Via een codicil (dit is een handgeschreven testament) kunt u bepaalde inboedelstukken, sieraden of kleren nalaten aan bepaalde personen. Laat u zich informeren over de regels die hiervoor gelden.
  • U kunt een executeur aanwijzen die de taak heeft uw nalatenschap af te wikkelen.

 

Meer informatie

Voor meer informatie over het testament verwijzen wij u naar www.notaris.nl. Klik op de link voor de brochures 'Hoe regel ik mijn nalatenschap?' en 'Erf- en schenkbelasting 2014', of voor de video's 'Testament' en 'Executeur'.

Voogdij en bewind

Als u jonge kinderen heeft, is het goed stil te staan bij hun verzorging voor het geval u (beiden) overlijdt. Regelt u niets, dan zal de kantonrechter in overleg met de familie(s) een voogd benoemen. Dit kunt u voorkomen door zelf via een testament of losse voogdijbenoeming een voogd aan te wijzen. Dit kan iemand uit uw familie zijn, maar ook een buitenstaander. De voogd krijgt naast de zorg voor uw kinderen ook het financiële beheer over de erfenis.

Misschien heeft u liever dat niet de voogd, maar iemand anders het vermogen van uw kinderen beheert. U kunt dan in uw testament het geërfde vermogen onder bewind stellen en een bewindvoerder benoemen. U bepaalt zelf tot welke leeftijd het bewind loopt. Er zijn wel wettelijke regels, die voorkomen dat een bewind voor een te lange periode ingesteld wordt.

U kunt ook de voogd tot bewindvoerder benoemen. Daarmee bereikt u dat het financiële beheer niet eindigt bij 18-jarige leeftijd, maar nog wat langer doorloopt.

Levenstestament en volmacht

U kunt in een situatie komen dat u niet meer in staat bent om uw wil te verklaren, bijvoorbeeld omdat u in coma ligt of aan dementie lijdt. In een levenstestament kunt u vastleggen wat dan uw wensen zijn, op zakelijk en medisch gebied. U kunt bijvoorbeeld bepaalde personen een volmacht geven om namens u te handelen.

Als u zelf uw wil niet meer kunt verklaren, is het volgens de wet aan de kantonrechter om een bewindvoerder of curator te benoemen. Deze behartigt vooral uw financiële en zakelijke belangen. Voor de medische beslissingen kan de kantonrechter een mentor benoemen. Een levenstestament geeft de kantonrechter belangrijke aanwijzingen over hoe u het geregeld wilt zien.

Met een levenstestament kunt u ook voorkomen dat direct tot benoeming van een bewindvoerder, curator of mentor moet worden overgegaan.

In uw levenstestament kunt u onder meer de volgende zaken regelen:

  • U wijst de persoon aan die, op het moment dat u dit niet meer zelf kunt, namens u kan optreden (dit kunnen ook meerdere personen zijn).
  • U geeft deze persoon een volmacht om namens u uw vermogen te beheren, terwijl u aangeeft op welke wijze dit dient te gebeuren.
  • Ook krijgt deze persoon de volmacht om uw wensen op medisch gebied kenbaar te maken en de door u gewenste zorg te organiseren.


Beheer van uw vermogen
Het beheer van uw vermogen heeft betrekking op het behartigen van uw financiële zaken, zoals het doen van betalingen, het sluiten van overeenkomsten, een eventuele verkoop van een woning of juist niet en in geval van een onderneming het besturen van deze onderneming zoals u dit voor ogen heeft. U kunt ook denken aan het doen van schenkingen aan bijvoorbeeld uw kinderen, kleinkinderen of goede doelen.

Medische wensen
U kunt in het levenstestament ook uw wensen op medisch gebied kenbaar maken. Binnen de wettelijke grenzen kunt u bijvoorbeeld een niet-behandelverklaring opnemen of juist een behandelgebod. Het is verstandig om hierover met uw huisarts te overleggen. Ook medische belangenorganisaties kunnen u hierover informeren.

Afhankelijk van uw wensen kan de notariële akte van het levenstestament zich beperken tot het geven van een volmacht aan de door u aangewezen persoon of uitgebreid worden met uw medische wensen.
De akte wordt geregistreerd in een landelijk register dat toegankelijk is voor iedere notaris, rechter of behandelend arts. Uw notaris kan de inhoud opvragen en zal toetsen of de aanvrager recht heeft op de gevraagde gegevens. Op die wijze is uw privacy volledig gewaarborgd.

 

Meer informatie

Voor meer informatie over levenstestament en volmacht verwijzen wij u naar www.notaris.nl. Klik op de link voor de brochure 'Wie geeft u het vertrouwen?', of de video's 'Levenstestament' en 'Volmacht'. U kunt er ook een filmpje vinden over 'Dementie en dan... naar de notaris'.

Daarnaast heeft de Vereniging van Estate Planners in het Notariaat (EPN) een filmpje gemaakt over het levenstestament. U kunt het bekijken op YouTube via deze link.

Einde relatie

Of u nu samenwoont, getrouwd bent of een geregistreerd partnerschap heeft, niet alle relaties houden stand. Naast de emotionele achtbaan waarin u bij het einde van een relatie terechtkomt, spelen er ook allerlei juridische en financiële kwesties. Wij kunnen u helpen om bij een scheiding door de bomen het bos weer te zien.

Samenwoning beëindigen

Bij samenwoners is het soms onduidelijk of de relatie en daarmee het samenlevingscontract wel of niet voorbij is. Als u een samenlevingscontract hebt, staat daarin meestal wanneer de relatie als beëindigd wordt beschouwd. Om te voorkomen dat u over en weer nog rechten hebt, is het verstandig de samenlevingsovereenkomst schriftelijk op te zeggen en de notaris daarvan in kennis te stellen.

Na het beëindigen van de samenleving moeten de gemeenschappelijke goederen worden verdeeld. Van de privébezittingen is ieder zelf eigenaar gebleven, omdat er door een samenleving geen gemeenschap van goederen is.

Als de woning gemeenschappelijk eigendom is en een van u wil deze overnemen, dan zult u afspraken moeten maken over de overnameprijs en de financiering. Daarvoor is de medewerking van de bank nodig. De toedeling van het huis aan een van de partners moet in een notariële akte (verdelingsakte) worden geregeld.

Vaak is het verstandig om het testament te herroepen of te wijzigen, bijvoorbeeld om te voorkomen dat uw ex-partner nog aanspraak kan maken op uw vermogen (bijvoorbeeld via de kinderen).

Let op
Het is van belang om uw ex-partner af te melden bij het pensioenfonds.

Geregistreerd partnerschap of huwelijk beëindigen

Voor de ontbinding van een huwelijk moet u altijd naar de rechter. Een geregistreerd partnerschap kan ook buiten de rechter om eindigen, maar alleen als u en uw partner het met elkaar eens zijn en u geen minderjarige kinderen heeft.

Nadat de echtscheiding is voltrokken, moet vaak nog een verdeling van de gemeenschappelijke goederen plaatsvinden. Voor de verdeling van onroerend goed en aandelen in B.V.’s is een notariële akte nodig.